click on book to show pdf

صحیفه ی زمردین

مقدمهی مترجم الحمدلله بلا اول کان قبله و الآخر بلا آخر یکون بعده الذی قصرت عن رؤیته ابصار الناظرین و عجزت عن » بسم الله الرحمن الرحیم ۱]. جملات فوق از اولین دعای صحیفه کامله ] «… نعته اوهام الواصفین، ابتدع بقدرته الخلق ابتداعا و اخترعهم علی مشیته اختراعا سجادیه است که برترین و بالاترین […]

  • حسن حسن زاده آملی
  • یک
  • 978-964-542-155-5
Rate this post
صحیفه ی زمردین
  • آنچه در این کتاب میخوانید

    مقدمهی مترجم الحمدلله بلا اول کان قبله و الآخر بلا آخر یکون بعده الذی قصرت عن رؤیته ابصار الناظرین و عجزت عن » بسم الله الرحمن الرحیم ۱]. جملات فوق از اولین دعای صحیفه کامله ] «... نعته اوهام الواصفین، ابتدع بقدرته الخلق ابتداعا و اخترعهم علی مشیته اختراعا سجادیه است که برترین و بالاترین معارف حقه حقیقیه را در آن تضمین فرموده است، کتابی که عابدان و زاهدان و حکمای بلند مرتبه در بلندای عظمت و جلال آن خاضع و خاشعند و خویش را در مقابل عظمت آن چون ذره ای که در پرتو شعاع شمس حیرت زده به دور خویش میگردد. مییابند. [صفحه ۲] ینشق ثوب الدجی عن نور غرته کالشمس ینجلی عن اشراقها القتم [ ۲]. آری سخنان آقای سجده کنندگان و زینت عبادت گران چندان اوج دارد که شرح هر جمله ای را کتابی وافی نیست، و صعود به قله بلندش عنقای بلند پرواز را میسور نه، کلمات و دعاهای آن جناب که در مخاطبه با محبوب سخن میگوید باید این چنین بلند باشد. که هم اکنون ترجمه « الصحیفۀ الزبرجدیه فی کلمات سجادیۀ » به همین خاطر جناب استاد علامه، مولانا حسن زاده آملی در رساله در پیش رو دارید، بخشی را اختصاص به کلمات عرشی ائمه اطهار « صحیفه زمردین در سخنان سید الساجدین » آن را به نام علیهمالسلام داده اند، که هر جمله ای از آن اشاره به معارف بلندی دارد که حکما و عرفای اسلام پس از زحمت ها و مرارت های فراوان به قله بلند آنها دست یافته و حقایق بلند آسمانی آنها را مستدل ساخته و به فهم آنها نائل آمده اند، جناب استاد تنها ده مورد از این موارد را مطابق حوصله این رساله به رشته تحریر در آورده اند و فرمودند که اگر بخواهند به استقصا همه را نقل کنند به تدوین مجلداتی خواهد انجامید، چرا که تنها صحیفه سجادیه خود مملو از حقایق فراوانی است که تنها بخشی از آن پرده غیب بیرون آمده و دانشمندانی که به شرح صحیفه دست [صفحه ۳] یازیده اند کتابهای خویش را به آن زینت بخشیده اند. صحیفه سجادیه کتاب انسان سازی و دستور العمل عروج و ارتقای انسانی است، لذا جناب استاد آن را به عنوان کتاب نهایی درسی در این باب معرفی کردهاند، تا طلاب به جای مداقه در مالا یعنی در آن وارد شوند و خود را مهذب و آراسته ساخته و جامعه را از پرتو انوار آن در مسیر کمال اندازند. اساتید و بزرگان به جای اتلاف عمر در کنار این سفره الهی بنشینند و حقایق و درر را از آن استخراج کنند و به جامعه بشری که هم اکنون بیش از پیش به آن محتاج است اهداء نمایند. در بخش دیگری از این رساله جناب استاد اهمیت و فایده دعا و نیز ارزش آن را در ابتلا و ارتقای انسانی بیان فرمودهاند و به اشکالات و شبهات در این باب پاسخ قصیدهای بلند از جناب استاد علامه میباشد که به سبک قصیده تائیه ابن « سرچشمه حیات » گفتهاند. رساله دیگر این مجموعه فارض که در هفتصد و پنجاه و چهار بیت است در چهارصد و بیست و پنج بیت سروده شده است، ابن فارض عارف بلند مرتبه مصری است که زبان عربی را از امام خویش آموخته و بدان حقایق کشفی و شهودی را به نظم کشیده است. گرچه زبان شعر خود [ زبان شگفتی هاست، و اگر سراینده ای به زبان مادری خویش اشعار وزین بسراید کاری شگفت و غریب کرده است، [صفحه ۴ چرا که مردمی که به زبان مادری خود شعر خوب بگویند و خوب شعر بسرایند اندکند، اما شگفت تر این است که فارسی زبانی حقایق بلند عرفانی و حکمی را با الفاظ شیرین و آهنگین به سلک نظم درآورد، و از شگفت شگفت تر این که حقایقی را در آن بگنجاند که زبان نثر از گنجایش آن نیز نارسا باشد، و این جز از عنایت ربانی و نفس مستضیء به نور رب نمیباشد. لذا جناب استاد فرمود: الهی و حیث انما انت منطقی نطقت بها من غیر ضعظ و کلفۀ یعنی: خدایا چون تو زبانم را گویا کردی من بدون دشواری و سختی بدین قصیده گویا شدم قصیده ابن فارض چنین شروع میشود: سقتنی حمیا الحب راحۀ مقلتی و کأسی محیا من عن الحسن جلت جامی در ترجمه آن چنین سرود: خوردم شراب عشق به چشمم ز طلعتی که حسن او بیان نشود با عبارتی جناب استاد سرود: بدأت ببسم الله عین الحقیقۀ نطقت به فی نشأه بهد نشأه [صفحه ۵] ترجمه آن چنین است: به نام خدا که عین حقیقت است آغاز نموده ام و به آن در نشأهای بعد از نشأهای گویا بودهام. شهدت محیاه بعین شهوده صباحا مساء کره غب کره روی او را به عین شهود او در صباح و مساء پی در پی شاهدم ابن فارض چنین سرود: و لما انقضی سهوی تقاضیت وصلها و لم یغشنی فی بسطها، قبض خشیۀ ترجمه جامی چنین است: چون مست گشتهام پس از وصل خواستم در بسط او مرا نبود قبض خشیتی جناب استاد فرمود: و فی الذکر انسی ثم فی الانس ذکره تسلسل ذاک الدور یومی و لیلتی ترجمه پارسی: انسم ذکر و ذکرم انس است این دور شبانه روز در تسلسل است [صفحه ۶] عارف مصری ابن فارض فرمود: فطوفان نوح، عند نوحی کادمعی و ایقاد نیران الخلیل کلوعتی جامی چنین ترجمه کرد: طوفان نوح در دم گریه چو اشک من نار خلیل پیش غمم سهل حرقتی استاد علامه فرمود: و ان میاه الابحر لو تراکمت لما هی مما تطفیء حر لوعتی ترجمه آن به فارسی این است: اگر آب دریاها جمع شوند نمیتوانند سوزش عطش مرا بنشانند عارف مصری سرود: و عنوان شأنی ما ابثک بعضه و ما تحته اظهاره فوق قدرتی جامی در ترجمه سرود: بعضیست از شداید من این که گفته شد باقی وصف را نرسد طوق و قدرتی جناب استاد سرود: و کیف ابوح ما بسری و انما لسان الحروف الراقمات بلکنۀ چگونه از سر خویش پرده بردارم در حالی که زبان حروف الکن است همانطور که جناب استاد در کتاب سرح العیون فی شرح العیون فرمودند، حقایق آن کتاب که عظیم انسان شناسی است و به همانند آن تألیف نشده و الحق چشمه های در فرصتهایی که در اثنای تصنیف کتاب عیون » : جوشان معارف روان شناسی است شرح این قصیده است جناب استاد فرمود سرح العیون، این فقیر الی الله الغنی المغنی را پیش میآمد، قصیدهی تأئیهای به نام ینبوع الحیاه » مسائل النفس و شرحش موسوم به .« سرودم که خود بر فقر و فاقت و ذلت و مسکنتم گواهی میدهد، و اشاراتی است به عیونی که در صحیفهی انسان موجود است همانطور که جناب استاد فرمودند بسیاری از حقایق آن کتاب که خود جامع حقایق روانشناسی انسانی است در این شعر به اشارت بیان شده است. والسلام علیکم و رحمۀ الله و برکاته و انا العبد محمد حسین نائیجی مهر ماه ۱۳۸۱ مطابق چهارم شعبان المکرم

  • جزئیات کتاب
    • حسن حسن زاده آملی
    • یک
    • 978-964-542-155-5
    • الف.لام.میم
    • 1382
    • اول
    • قم
  • نظرات