islamic-sources

    1. صفحه اصلی

    2. کتاب

    3. تأثيرهاي اجتماعي اعتقاد به مهدويت از ديدگاه جامعه شناسي

    تأثيرهاي اجتماعي اعتقاد به مهدويت از ديدگاه جامعه شناسي

    تأثيرهاي اجتماعي اعتقاد به مهدويت از ديدگاه جامعه شناسي

    • حسن عبدي پور
    دانلود

      Download

    تأثيرهاي اجتماعي اعتقاد به مهدويت از ديدگاه جامعه شناسي
    Rate this post
    توضیحات مشخصات نظر

    مقدمه:

    يكي از مهم‌ترين اصل‌هاي انديشه‌ي تشيع كه در عصر غيبت، استمرار تعليمات ناب اسلامي و شيعي را در جوامع مسلمان سبب شده و راه پيش روي بشريت و آينده‌ي آنان را تا پايان تاريخ روشن ساخته، اصل اصيل مهدويت است. اين اصل اميد بخش، حركتي است از سرچشمه‌ي توجه به امام و هادي و راهبري زنده و آسماني اما در پس پرده‌ي غيب.با تمسك به اين اصل روشن، مومنان و مسلمانان، هرگز، در دنياي مدرن و صنعتي و بي خدايي معاصر، تنها و سرگشته نمي‌مانند و در هر فتنه و مصيبتي – آن گونه كه در بيان زيباي روايات آمده است – به حصن حصين اين انديشه‌ي الهي (انتظار فرج) پناه مي‌برند و براي حل مشكلات فردي و اجتماعي خود از آن يار غايب از نظر، چاره‌جويي مي‌كنند.اينك، در دنيايي كه در آن، حكام و سياست‌مداران، در پي اجراي دستورها و فرمان‌هاي الهي نيستند، بلكه مي‌خواهند هر چه بيش‌تر به مطامع مادي خويش دست يابند، انديشه‌اي كه مي‌تواند به معناي واقعي كلمه «منجي» و نجات بخش بشريت از آلام بي خدايي و افسردگي باشد، همانا انديشه‌ي مترقي «مهدويت» است.پرداختن به اين انديشه و كاويدن زواياي گوناگون آن، انديشه‌ي احياي مجدد دين در عصر كفر را به ارمغان مي‌آورد.آن چه ضرورت پرداختن به‌اين مبحث مهم را دو چندان مي‌كند، لزوم تدارك تيوريك براي حكومت ديني جمهوري اسلامي ايران است. حكومت ديني ما بر طرح تيوريك «تبيين و ترويج فرهنگ مهدويت» و پژوهش در عرصه‌هاي گوناگون مرتبط به اين امر، متولد شده است.در تبيين تاثيرهاي اجتماعي اعتقاد به مهدويت بر جامعه، ابتدا مي‌توان دو نوع كلي تاثير اجتماعي را بازشناسي كرد. نوع يكم «تاثير غير مستقيم» بر جامعه است.در اين بخش، فرايند عيني اعتقادات، از جمله اعتقاد به مهدويت، مجموع جامعه، اعم از معتقدان و غير معتقدان، را متاثر مي‌سازد؛ يعني، بسياري از فرايندهاي جمعي و گروهي در جامعه، پس از ايجاد، داراي انعكاس و بازتابي وسيع‌تر از حيطه‌ي گروه ايجاد كننده است. در بررسي تاثيرهاي اجتماعي مهدويت، از اين نوع تاثيرها نمي‌توان غافل بود. البته، توضيح بيش‌تر اين‌ها، در بخش «تاثيرهاي مستقيم» بيان مي‌گردد.تاثيرهاي مستقيم هر فرايند آگاهانه، عمدتا، از اتخاذ مباني بينشي و نگرشي خاص در مورد موضوع مورد نظر و در افراد و گروه‌هاي مرتبط، شكل مي‌پذيرد. اين نگرش و بينش را مي‌توان در حيطه‌ي امور ديني، به اعتقاد تعبير كرد.شكل‌گيري بينش و نگرش در درون افراد، واكنش‌هايي را در حيطه‌ي رفتاري آنان به وجود مي‌آورد كه مي‌توان از آن به كنش‌هاي رفتاري تعبير كرد. آن گاه كه كنش‌هاي رفتاري از حد فرد گذشت و به گروه‌ها منتقل شد و واكنش‌هاي رفتاري به نحو جمعي صورت پذيرفت، فرايند «تاثير و تاثر اجتماعي» آغاز مي‌گردد.اعتقاد به مهدويت نيز آن گاه كه از حد بينش و نگرش مي‌گذرد و به حيطه‌ي رفتاري – و خصوصا رفتار فردي – سرايت كند، داراي تاثيرها و نمودهاي عيني بر جامعه‌ي دينداران خواهد بود.براي بررسي تاثيرهاي اجتماعي اعتقاد به مهدويت، از منظر جامعه شناختي، لازم است در ابتدا به ابعاد گوناگون اين تاثيرها اشاره شود.ابعاد اجتماعي تاثيرهاي اعتقاد به مهدويت، عمدتا، به سه گروه «ديني – اجتماعي» و «تربيتي – اجتماعي» و «سياسي – اجتماعي» تقسيم مي‌شود.

    • حسن عبدي پور