معنای مشورت

در اسلام مشورت کردن از اهمیت خاصی برخوردار است . مشورت به معنای نظر خواهی از دیگران در امور است . در قرآن کریم و روایات اسلامی مشورت امر لازم و واجب شمرده شده است .

اهمیت مشورت

در قرآن کریم مشورت در امور ، صفت مؤمنان و در کنار نماز معرفی شده است . « و الذین استقاموا لربهم و اقاموا الصلاه و امرهم شوری بینهم و ما رزقناهم ینفقون » ( شوری آیه ۳۸) ترجمه : «و آنان که دعوت پروردگارشان را اجابت کردند و نماز برپا داشتند و کار آنها در میان خودشان بر پایه مشورت است و از آنچه روزی آنان کرده ایم انفاق می کنند »

در چه کارهایی مشورت کنیم؟

اصولا مردمی که کارهای خود را براساس مشورت و صلاح اندیشی هم دیگر انجام می دهند از خطا و لغزش کمتری برخوردارند .
البته نکته قابل توجه این است که مشورت در آنجایی که حکم خدا وارد شده باشد معنا ندارد . بلکه مشورت در آنجایی است که مسئله ای به خود مردم واگذار شده باشد . در جنگ بدر حکم الهی جهاد با کفار بود اما در اینکه لشکر اسلام در کدام منطقه اردو بزند به عهده خود آنها واگذار شده بود لذا پیامبر (ص) در اینکه در کدام منطقه سنگر کشورهابگیرد با اصحاب خودش مشورت نمود و نظر آنان را عملی ساخت
پیامبر اکرم (ص) در مورد مشورت چنین فرموده اند : «هنگامی که زمامداران شما نیکان شما باشند و توانگران شما سخاوتمندان و کارهایتان به مشورت انجام گیرد در این موقع روی زمین از زیر زمین (مرگ)برای شما بهتر است ولی هرگاه زمامداران شما بَدان شما و ثروتمندان افراد بخیل باشند و در کارها مشورت نباشد در این صورت زیر زمین (مرگ) برای شما بهتراست » .
(تحف العقول ص ۳۶ )
علی (ع) مشورت را چنین معرفی کرده است :۱- مشورت هدایت است .۲-مشورت روشنی عقل است.۳-مشورت عامل رشد است .۴-مشورت کننده شریک در عقل دیگران است .۵- مشورت عامل امنیت از لغزش و پشیمانی است.
امام صادق (ع) در این خصوص چنین می فرماید : مشورت تنها با چهار شرط سودمند است اول اینکه مشاور تو عاقل باشد ، دوم اینکه آزاده و با ایمان باشد سوم اینکه دوست و دلسوز باشد و چهارم اورا به مسئله مورد اشاره به درستی آگاه سازد همانطور که خود آگاه است .( المحاسن ج ۲ص ۶۰۲ )
پیامبر اکرم (ص) به علی (ع) چنین فرمود : ای علی با آدم ترسو مشورت نکن که راه خروج از مشکلات را بر تو تنگ می کند و با بخیل مشورت مکن که تو را از بخشش و رسیدن به هدف باز می دارد و با حریص مشورت نکن که حرص را برای تو زینت می دهد » . ( بحار الانوار ج۷ ص ۳۴ )
علی (ع) به مالک اشتر چنین می نویسد : با افراد بخیل مشورت نکن که تو را از خدمت به خلق باز می دارد و از تهیدستی می ترساند ، و با افراد ترسو مشورت منما که اراده تورا برای انجام کارهای مهم ضعیف می کند و با اشخاص حریص مشورت نکن که ستمگری را برای تو زینت می دهند .(نهج البلاغه نامه ۵۲)
رسول خدا (ص) وظیفه مشورت دهنده را چنین می شمارند :«اما حق کسی که با تو مشورت در امری کند اینست که باید تأمل و تدبیر بسیار کنی اگر تو را نظر نیکویی ظاهر شود به او بگوی و اگر نشود رای را به کس دیگری که فکرش از تو بهتر است و دقیق تر از تو نظر می دهد و عواقب امور را بیشتر تجربه نموده است راهنمایی کنی » . ( بحار الانوار ج۷۲ص ۱۰۴)
در سیره پیامبر اسلام (ص) موارد متعددی از مشورت دیده می شود .۱-در امور جنگی و نظامی در جنگهای بدر ، احد ، خندق ، بنی قریظه ، بنی نضیر۲- در مورد تهمتی که به عایشه همسر ایشان زده شد .۳-در مورد اعزام افراد برای تبلیغ و اداره امور یک منطقه .همانطور که قبلا اشاره شد مشورت در احکامی که خداوند و پیامبرش تصریح نموده اند معنا نداشته و در چنین صورتی مشورت به معنای رد کردن حکم خداست .

منابع

۱- قرآن کریم ۲-نهج البلاغه۳-بحار الانوار ، مجلسی۴-المحاسن ، ابوجعفر برقی۵-تحف العقول ، ابن سعبه طرنی۶-سیره ابن هشام ، ابن هشام ۷- المغازی ، واقدی


more post like this