معیشت در زندگی

معیشت به معنای برنامه ریزی صحیح برای اداره امور زندگی فردی و اجتماعی است . این برنامه ریزی عمدتا در جهت امور مالی و اقتصادی تعریف می شود . معاش غالبا در خصوص وضع دخل و خرج امور زندگی است .

اهمیت اقتصاد در زندگی

در اسلام حیات و زندگی اهمیت ویژه ای دارد چراکه اساس همه امور دنیوی و اخروی به نوع زندگی و حیات فرد بستگی دارد . اعتدال و میانه روی در همه امور جزء پسندیده ترین کارهاست . اعتدال و اقتصاد در امور زندگی هم از این قاعده مستثنی نیست .
مفاهیمی چون فقر و غنی ، اسراف و بخل در همین راستا تعریف می شود . در مکتب اسلام فقر مالی و همچنین توانایی که منجر به اسراف و تبذیر گردد بشدت نهی شده است . در میان آیات الهی بحث رزق و روزی به معنای آن که معیشت انسانی تأمین گردد از وعده های قطعی خداوند شمرده شده است . «و ما من دابه فی الارض الا علی الله رزقنا و یعلم مستقرها و مستودعها کل فی کتب مبین » ( هود آیه ۶) ترجمه : « و هیچ جنبنده ای در زمین نیست مگر اینکه روزی او بر خداست و او قرارگاه واقعی و جایگاه موقت آنان را می داند ، همه در کتابی روشن ثبت است »

جهاد در راه خدا

در فرهنگ اسلامی تدبیر اندیشی و سعی و تلاش در جهت برآوردن نیازهای مادی زندگی ، در مرتبه جهاد فی سبیل الله معرفی شده است و در روایات اسلامی کسب روزی حلال برای خود و خانواده ، جزء برترین عبادتها قلمداد شده است . کار و تلاش اقتصادی سیره همه انبیاء و اولیاء بوده است .

عوامل زیاد شدن روزی

در اسلام عوامل متعددی برای وسعت رزق و تأمین زندگی معرفی شده است . علاوه بر کار اقتصادی در حوزه های تجارت ، معامله ، کشاورزی و دیگر امور ، اخلاق نیکو ، دعا ، دوری از ظلم و گناه تأثیر عمده ای در اصلاح معیشت دارد . پیامبر اکرم در روایتی به اباذر می فرماید : «ای اباذر به درستی که انسان گاهی به دلیل انجام گناه از روزی خود محروم می شود »( بحار الانوار ج ۷۴ص ۷۷ )
و در حدیث دیگری می فرماید « الخلق یزید فی الرزق » ( سفینه النجاه ج ۳ص ۱۷۸)ترجمه : «اخلاق نیکو روزی را زیاد می کند »پیامبر اکرم (ص) عبادت را ۱۰ جزء معرفی می نماید و ۹ جزء آن را کسب روزی حلال جهت ساماندهی امور زندگی می شمرد . (بحار الانوار ج103ص۹)
در مکتب اسلام کمال خرد و عقل در سه چیز بیان شده است :« همه کمال در سه چیز است فهم درست در دین ، صبر بر ناملایمات و برنامه ریزی درست در معیشت زندگی »

عامل معنوی

در قرآن کریم عامل معنوی را هم در کیفیت معیشت دخیل می داند . دوری کردن از معنویات و یاد خدا یکی از عوامل عدم لذت بردن از زندگی معرفی شده است . کسانی که زندگی را منحصر در همین دنیا فانی می دانند و مرگ را پایان همه چیز قلمداد می نمایند با توجه به کوتاهی زندگی و عمر در تنگنای روحی قرار گرفته و علی رغم همه امکانات رفاهی از لحاظ درونی احساس خوشبختی و سعادت ندارند . «ومن اعرض عن ذکری فان له معیشه ضنکا و نحشره یوم القیمه اعمی » (طه آیه ۱۲۴) ترجمه :« هرکس از هدایت من در امور زندگی اعراض کند و روی برگرداند زندگی برای او تنگ خواهد بود و در روز قیامت او را نابینا محشور می کنیم »

فقیر نخواهد بود

در جامعه اسلامی فقر و تنگدستی جایی ندارد و اگر همه به وظیفه خود عمل نمایند و دستورات اسلامی را مراعات نمایند ، کسی در این جامعه با مشکل معیشت ربرو نخواهد بود . احکامی مانند زکات ، خمس ، انفاق ، ایثار ،همگی در جهت زدودن اشکالات معیشتی جامعه اسلامی است که البته اگر بدان عمل شود و این دستورات بکار برده شود . در سیره پیامبر اسلام (ص) تجارت کردن ایشان به همراه خدیجه کبری (س)وجود دارد . در زندگی علی (ع) پرداختن به کار و تلاش اقتصادی سهم بزرگی ایفا نموده است . البته گاهی خداوند با فقر و نداری انسانها را آزمایش می نماید که خود بحث مفصلی دارد .

منابع

۱- قرآن کریم ۲- نهج البلاغه ۳-بحار الانوار ، مجلسی۴- سفینه البحار ، محدث قمی ۵- سیره ابن هشام ، ابن هشام ۶-تاریخ الامم و الملوک ، طبری


more post like this