معنای حکومت

حکومت به معنای بدست گرفت زمام امور جامعه در دست کسی یا کسانی که صلاحیت اداره امور مردم را داشته باشند ، می باشد .
ضرورت حکومت در اینکه آیا جوامع بشری نیاز به حکومت دارند یا خیر ؟ به نظر می رسد که امری بدیهی و روشن باشد اگرچه عده کمی نظر دیگری دارند . اساسا انسان موجودی اجتماعی است و اولین اجتماعی که انسان در آن بوجود می آید خانواده است ، مدرسه ، محل کار و تعاملات او با دیگران همگی در چهارچوب جامعه معنا می یابد .از آنجایی که عقل سلیم لازم می داند که جوامع به مدیران و حاکمانی نیاز دارد ، اسلام هم بر طبق همین عقل سلیم و فطرت الهی حکم به لزوم آن می کند.

اهداف حکومت در اسلام

تردیدی وجود ندارد که اسلام به صراحت از اهداف بلندی چون اقامه قسط و عدل ، رها نمودن انسان از بند اسارت و استثمار و همچنین مبارزه با طاغوت و رساندن مستضعفان به وارثان زمین و اجرای احکام الهی و انسانی یاد کرده است . پرواضح است که برای تحقق این منظور مقدمات و شرایطی لازم است . آماده سازی امکانات و ابزار لازم برای تحقق آن اهداف امری اجتناب ناپذیر است . تشکیل نظام حکومتی مبتنی بر اهداف مزبور از مسلمات این قضیه است .
قرآن و حکومت در قرآن کریم واژگان متعددی که ناظر به حکومت است بکار رفته است . مانند ولایت ، خلافت ،اولی الامر ، ملک «ان الله یامرکم ان تودو الامنت الی اهلها و اذا حکمتم بین الناس ان تحکموا بالعدل ان الله نعما یعظکم به ان الله کان سمیعابصیرا » (النساءآیه ۵۸)ترجمه: «خدا قطعانه به شما فرمان می دهد که امانت ها را به صاحبانشان برگردانید و هنگامی که میان مردم حکم می کنید به عدالت حکم نمایید یقینا اداء امانت و عدالت در حکم نیکو چیزی است که خدا شما را به آن موعظه می کند بی تردید خدا همواره شنوا و بیناست »

حاکم اصلی کیست؟

اما در اینکه چه کسی می تواند حاکم باشد و حکومت کند در بین مکاتب اختلاف است .در اسلام ، حکومت فقط از آن خداست « ان الحکم الالله»واین پیامبران الهی اند که توسط کتاب آسمانی مأمور شده اند تا در میان مردم حکم کنند . « و اذا دعوا الی الله و رسوله لیحکم بینهم اذا فریق منهم معرضون » ( النور آیه ۴۸) ترجمه : «و زمانی که آنان را به سوی خدا و رسولش می خوانند تا میانشان حکم کنند ناگهان گروهی از آنان روی گردان می شوند» «انا انزلنا الیک الکتب بالحق لتحکم بین الناس بما ارئک الله و لاتکن للخائنین خصیما » ( النساء آیه ۱۰۵) ترجمه : « یقینا این کتاب را به درستی و راستی بر تو نازل کردیم تا میان مردم به آنچه خدا به تو آموخته حکم کنی و حمایتگر خائنان نباش »

نتیجه حکومت غیر الهی

نتیجه حکومت غیر خدا در سراسر زمین همین است که مشاهده می شود و همه گرفتاریها و بدبختی های بشر این است که هنوز به این نتیجه نرسیده است که خود به تنهایی نمی تواند زمام حکومت را بدست گیرد و مردم را به عدالت و سعادت برساند . حکومت داوود و سلیمان نبی و حکومت پیامبر اسلام در مدینه و دیگر اوصیای ایشان مصادیق روشنی از حکومت الله است . البته خداوند در قران امر فرموده که مردم بایستی مورد مشورت قرار گیرند و این به معنای دمکراسی اسلامی است . « وشاور هم فی الامر » آل عمران 159 «و در کارها با آنها مشورت نما »

منابع

۱-قرآن کریم ۲-نهج البلاغه۳-تاریخ سیاسی اسلام ، رسول جعفریان۴-سیره النبویه ، ابن هشام


more post like this