سوره حم سجده” فصلت”

این سوره در مکه نازل شده و داراى ۵۴ آیه است

محتواى سوره” فصلت”

این سوره به حکم اینکه از سوره‏هاى مکى است ویژگیهاى سوره‏هاى مکى را که تاکید بر معارف اسلامى و مسائل اعتقادى و انذار و بشارت است در بردارد، و در عین حال مسائلى در آن مطرح است که در سوره‏هاى دیگر قرآن مطرح نشده، و از مختصات این سوره است.

رویهمرفته محتواى این سوره را مى‏توان در چند بخش خلاصه کرد:

۱- توجه به قرآن و بحثهاى فراوانى پیرامون آن که در آیات مختلف این سوره آمده است، و از جمله بقاء حاکمیت قرآن و تسلط منطقى آن در تمام ادوار و اعصار که در آیه ۴۱ و ۴۲ این سوره به آن اشاره شده است، و صریحا مى‏گوید:

” این کتابى است شکست ناپذیر که باطل هرگز بر آن غلبه نخواهد کرد” و در عین حال دلیلى است بر عدم تحریف قرآن در طول تاریخ، و همچنین موضعگیریهاى سرسختانه دشمنان در مقابل این کتاب آسمانى تا آنجا که مردم را از شنیدن آیات قرآن نهى مى‏کردند.

۲- توجه به آفرینش آسمان و زمین، مخصوصا آغاز آفرینش جهان از ماده گازى شکل (دخان) و مراحل پیدایش کره زمین و کوه‏ها و گیاهان و حیوانات.

۳- اشاراتى به سرگذشت اقوام مغرور و سرکش پیشین، از جمله قوم عاد و ثمود، و سرنوشت دردناک آنها و اشاره کوتاهى به داستان موسى ع.

۴- انذار و تهدید مشرکان و کافران مخصوصا با ذکر آیات تکان دهنده‏اى در باره قیامت و گواهى اعضاى بدن حتى پوست تن انسان، و توبیخ شدید پروردگار نسبت به آنها به هنگامى که در برابر عذاب الهى قرار مى‏گیرند.

۵- پاره‏اى از دلائل رستاخیز و قیامت و خصوصیات و ویژگیهاى آن.

۶- مواعظ و اندرزهاى گوناگون که در لابلاى مباحث فوق آمده و به آنها روح و حیات بیشترى مى‏بخشد، مخصوصا دعوت به استقامت در راه حق، و طریقه برخورد منطقى با دشمنان و طرز راهنمایى آنها به آئین خداوند.

۷- سرانجام سوره را با بحث جالب و کوتاهى پیرامون” آیات آفاقى و انفسى پروردگار” و بازگشتى بر مساله معاد پایان مى‏بخشد.

فضیلت تلاوت این سوره

در حدیثى از پیغمبر گرامى اسلام مى‏خوانیم:

من قرا” حم السجده” اعطى بکل حرف منها عشر حسنات:

” هر کس که” حم سجده” را بخواند خداوند به تعداد هر حرفى از آن ده حسنه به او عطا مى‏کند” «۱».

در حدیث دیگرى از امام صادق ع آمده است:

من قرا” حم السجده” کانت له نورا یوم القیامه مد بصره، و سرورا، و عاش فى هذه الدنیا مغبوطا محمودا:

” کسى که” حم سجده” را تلاوت کند این سوره در قیامت نورى در برابر او مى‏شود تا آنجا که چشمش کار مى‏کند، و مایه سرور و خوشحالى او خواهد بود، و در این دنیا نیز مقامى شایسته پیدا مى‏کند که مایه غبطه دیگران مى‏شود” «۲».

در حدیث دیگرى از” بیهقى” نقل شده که” خلیل بن مره” مى‏گوید:

پیامبر ص هیچ شب به خواب نمى‏رفت مگر اینکه سوره” تبارک” و” حم سجده” را مى‏خواند «۳».

مسلم است آیات بیدار کننده این سوره با آن همه مواعظ روشنى بخش، و آن معارف غنى و پرمایه، در صورتى که با تلاوت جذب روح انسان گردد،

و راهنماى زندگى او شود، نورى براى قیامت، و وسیله مؤثرى براى پیروزى او در این جهان خواهد بود، چرا که تلاوت مقدمه فکر است، و فکر مقدمه عمل.

نامگذارى این سوره به” فصلت” از آیه سوم آن گرفته شده، و به” حم سجده” از این جهت است که با” حم” آغاز مى‏شود و آیه ۳۷ آن آیه سجده است.

__________________________________________________

(۱ و ۲) مجمع البیان آغاز سوره حم سجده (جلد ۹ صفحه ۲)

. (۳)” روح المعانى” جلد ۲۴ صفحه ۸۴

منبع :تفسیر نمونه، ج‏۲۰، ص: ۲۰۶

http://www.bayannoor.ir

 


more post like this